Zespół badaczy z Katedry Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej otrzymał wyróżnienie Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego za pionierskie osiągnięcia w ultradokładnej spektroskopii laserowej gazów. Wyróżnienie przyznano w ramach XXVI edycji Nagród Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego, w kategorii „Nauka, badania naukowe, postęp techniczny”.
Wyróżniony zespół tworzą: prof. Agata Cygan, prof. Daniel Lisak, prof. Piotr Wcisło, prof. Katarzyna Bielska, dr Hubert Jóźwiak, dr Szymon Wójtewicz, prof. Roman Ciuryło, dr inż. Grzegorz Kowzan, dr Nikodem Stolarczyk oraz mgr Marcin Gibas.
Podstawą wyróżnienia były pionierskie osiągnięcia zespołu w dziedzinie ultradokładnej spektroskopii laserowej gazów i metrologii optycznej. Badacze opracowali i wdrożyli trzy autorskie techniki pomiarowe, które pozwoliły osiągnąć niespotykany dotąd poziom dokładności. Jednym z kluczowych elementów prowadzonych badań jest zastąpienie klasycznego pomiaru natężenia światła absorbowanego przez gaz precyzyjnym pomiarem częstotliwości rezonansów wnęki optycznej. Takie podejście umożliwia znaczne ograniczenie niepewności instrumentalnych i systematycznych oraz wyjątkowo dokładne wyznaczanie parametrów linii widmowych.
Opracowane metody znajdują zastosowanie zarówno w badaniach fundamentalnych, jak i w metrologii oraz badaniach atmosfery. Pozwalają m.in. na wyznaczanie parametrów linii widmowych z subpromilową dokładnością, istotną dla precyzyjnego monitorowania składu atmosfery i badań klimatycznych. Zespół zademonstrował również w pełni optyczne, częstotliwościowe podejście do realizacji standardów temperatury i koncentracji gazu, opartych na kwantowych właściwościach cząsteczek.
Szczególnym osiągnięciem było pierwsze w historii pułapkowanie cząsteczki wodoru w jednowymiarowej fali stojącej oraz obserwacja ultrawąskiego rezonansu bezdoplerowskiego. Wynik ten, uzyskany we współpracy z naukowcami z Vrije Universiteit (Holandia) oraz Université catholique de Louvain (Belgia), otwiera nowe możliwości ultradokładnych testów elektrodynamiki kwantowej oraz poszukiwania efektów wykraczających poza Model Standardowy.
Rezultaty będące podstawą wyróżnienia zostały opublikowane w 2025 roku w prestiżowych czasopismach Science Advances oraz Physical Review Letters. Badania łączą rozwój zaawansowanych metod spektroskopowych z zastosowaniami w metrologii, badaniach atmosferycznych i klimatycznych oraz testach fundamentalnych praw fizyki.