Uwaga: te wykłady zostały zastąpione nową wersją.
Wpływ uszkodzeń części mózgu na psychikę - podejście cybernetyczne
Uszkodzenia zlokalizowanych struktur – zaburzenia kognitywne
Syndromy neuropsychologiczne
Agnozje wzrokowe
Agnozja twarzy i przedmiotów
Uszkodzenia prawego (lub obu) dolnego płata skroniowego – prosopagnozja.
Reakcje elektrodermalne ale brak świadomych wrażeń.
Agnozja rozpoznawania przedmiotów, agnozja kolorów,
Simultanagnozia, metamorfozja
Widzenie i ślepota korowa
Widzenie pozakorowe
Uszkodzenie kory wzrokowej – znikają wrażenia wzrokowe, może pozostać reakcja świadcząca o korzystaniu przez mózg z informacji wzrokowej.
Uszkodzenia nerwu siatkówka - ciało kolankowate: brak reakcji.
Zaprzeczenie ślepocie
Wyobraźnia podsuwa obrazy wzrokowe?
Jednostronne zaniedbanie i anozognozia
Paraliż połowy ciała nie jest zauważany, ani u siebie ani u innych.
Afazje: trudności z mówieniem (obszar Broca, płat czołowy), rozumieniem mowy, również własnych wypowiedzi (obszar Wernickego, płat skroniowy), zwykle uszkodzenia lewej półkuli.
Agrafia: trudności z pisaniem liter, uszkodzenia w okolicach zakrętu kątowego.
Aleksje - trudności z czytaniem, uszkodzenia w okolicach zakrętu kątowego lub okolic ciemnieniowych, powoduja również trudności z matematyką.
Urojenie Capgrasa: przekonanie, że bliska osoba, z która ma się związek emocjonalny, została zamieniona na kogoś obcego.
Dysocjacja pomiędzy rozpoznaniem kognitywnym a afektywnym - uszkodzenia połączeń układu libicznego i prawego płata obszaru potyliczno-ciemieniowo-skroniowego.
Twarze są nadal rozpoznwane, ale nie ma reakcji emocjonalnych (np. zmiany oporności skóry, Ramachandran 1996)
Zdarza się, że własne zdjęcia są rozpoznawane ale jako nie-ja.
"Ja istnieję" jako podstawa naszej tożsamości zależy od sprawnego działania mózgu!
Rozczepienie jaźni.
Umysł chory - neuropsychologia i zaburzenia psychiatryczne
Opieka psychiatryczna, początek lat 90. USA > 300 miliardów $ rocznie.
Ryzyko choroby rocznika 1940-1959 jest 10x niż ur. przed 1940 rokiem.
Połowę miejsc w szpitalach psychiatrycznych zajmują schizofrenicy.
Choroby psychiczne: opętanie, nawiedzenie przez demony, zaburzenia humorów?
Choroby psychiczne = choroby mózgu, zaburzenia neurochemiczne.
Podział:
choroby depresyjne i maniakalne;
choroby afektywne,
kognitywne.
Schizofrenia
Od greckiego schizo = rozczepiam, opisana przez Bleurera, 1911.
Choruje około 1% ludzkości, u około 25% spontaniczna poprawa.
Objawy: rozbicie spójnego obrazu świata, autyzm, rozczepienie toku myślenia, halucynacje słuchowe i wizualne, urojenia, płaskość emocjonalna.
Zmiany w mózgu: powiększenie się komór mózgowych, zmniejszenie części hipokampa, słaba aktywność przodomózgowia, mniejsza gęstość neuronów w płatach skroniowych kory mózgowej;
Przyczyna ???
Zmiany w okresie rozwoju mózgu, w okresie embrionalnym i okresie dojrzewania.
Błędy genetyczne? Korelacja bliźniąt jednojajowych 48%, innych członków rodziny 15%.
Duża depresja
Objawy: głęboki smutek (melancholia), zaburzenia snu (spłycenie, skrócenie), brak motywacji do dalszego życia i skłonności samobójcze (15% popełnia samobójstwo), anhedonia, czasami zobojętnienie, nieprzyjemne halucynacje, słuchowe, wzrokowe i zapachowe, zwolnienie procesów psychoruchowych, ubóstwo myśli; przewlekłe stany lękowe, nadwrażliwość zmysłów, trudności w koncentracji.
Zaburzenia: hormonalne, podstawowych popędów, układu autonomicznego (wolna akcja serca, niskie ciśnienie, zawroty głowy).
Depresje endogenne, somatyczne, psychogenna; długo, 6-9 miesięcy.
Geny: korelacja u bliźniąt jednojajowych 78%.
20% procent kobiet i 10% mężczyzn raz w życiu, połowa ma nawroty.
Choroba dwubiegunowa
Dawniej - psychoza maniakalno-depresyjna.
Faza maniakalna: euforia, ogromna energia, mało snu, brak racjonalnej oceny swojego działania, urojenia wynalazcze, myślenie paralogiczne, mania wielkości, poszukiwanie silnych bodźców; szał maniakalny i osłupienie maniakalne.
Częstość: 0.5-1% ludności.
Działalność twórcza, dezintegracja pozytywna?
Faza depresyjna, miesiące lub lata, melancholia.
Zaburzenia układu nagrody: struktury podwzgórza, jądra przegrody i brzuszne prążkowie, jądra pnia mózgu.
W depresji nadmiernie hamowany, w manii pobudzany.
Fobie
Obezwładniający lęk: akrofobia, klaustrofobia, arachnofobia, agorafobia ...
Panika
Intensywne, krótkotrwałe okresy przerażenia, bardzo silne pobudzenie AUN.
Prawy zakręt hipokampa, nadmiernie ukrwiony.
Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne
nawroty myśli, obrazów, obsesje, czynności natrętne, nerwica natręctw.
Syndrom Tourette’a, u 1 / 2000 osób.
Zespół pourazowych zaburzeń emocjonalnych.
Zaburzenia osobowości
kompleks niższości, wyższości, narcyzm, zależność, zaburzenia z pogranicza nerwicy i psychozy (borderline cases), zaburzenia poczucia tożsamości.
Rozczepienie jaźni, dysocjacja osobowości
Osobowość antyspołeczna, 3% mężcz. i 1% dziewcząt.
Zmiany w mózgu wielokrotnych morderców
Zaburzenia uwagi
Hiperaktywność
Alkoholizm, uzależnienia od narkotyków i od leków
Tolerancja - stałe zwiększania dawki, sensytyzacja, zwiększona wrażliwość
Zespół objawów odstawiennych
Rola jądra półleżącego, część brzuszna prążkowia.
Molekularne mechanizmy uzależnienia.
Migrena
Napady silnego, tętniącego bólu głowy, nudności, światłowstręt.
Około 5% ludzi.
Choroba Alzheimera
Starzenie się mózgu: spadek masy o 20-30% do 90 roku życia.
Częstość: 10% powyżej 65 roku, 25% powyżej 80 roku życia.
Objawy: początkowo zaburzenia pamięci, później mowa, rozpoznawanie, orientacja przestrzenna, zaniku wszystkich umiejętności, rozpad osobowości.
Stan nieodwracalny, otępienie właściwe.
Postać rodzinna choroby Alzheimera, wcześnie, przed 65 rokiem życia
Postać sporadyczna, po 65 roku.
Choroba Parkinsona
Zaburzenie neurologiczne, głównie jądra podstawy mózgu, demencja.
Inne choroby: DSM IV wymienia kilkaset.
Pląsawica Huntigtona (dziedziczna).
Wniosek: mózg wpływa na umysł, umysł (przeżycia) kształtuje mózg.