Poprzedni rozdział. | Wstęp do kognitywistyki - spis treści.

Uwaga: te wykłady zostały zastąpione nową wersją.


Pamięć

Wiele podsystemów, różne rodzaje pamięci.

Ze wzgledu na czas trwania:

Pamięć jawna (świadoma, explicit) i utajona (nieświadoma, implicit).
Układ pamięci emocjonalnej - często pamięć utajona, ale dzieki połaczeniom hipokamp-kora przejściowa-ciało migdałowate może być jawna.

Kora przedczołowa bierze udział w tworzeniu się krótkotrwałej pamięci roboczej (operacyjnej, PR). Szczegóły są na razie kontrowersyjne, ale wyróżniono za pomocą metod obrazowania następujące podobszary:

Mózg człowieka Mózg makaka

A. PR - przestrzenna
B. PR - przestrzenna, działania zależne od woli (self-ordered tasks)
C. PR - przestrzenna, obiektów i werbalna, działania zależne od woli i myślenie analityczne
D. PR - obiektów, myślenie analityczne

1. PR - działania zależne od woli (self-ordered tasks)
2. PR - przestrzenna, działania zależne od woli
3. PR - obiektów

Amnezja dziecięca - wynika z późnego dojrzewania hipokampa?
Urazy z wczesnego dzieciństwa moga mieć wpływ na zachowanie chociaż nie są pamiętane.
Kolejność dojrzewania: ciało migdałowate, hipokamp, kora, płaty czołowe.
Pamięć wczesnych wydarzeń - niewiarygodna, powstała później.

Amnezja następcza - dotyczy pamięci opisowej, nie naruszaja pamięci nieopisowej.
Uszkodzenia wzgórza, płatów skroniowych, kory przedczołowej, hipokampa i okolic: kory okołomigdałowatej, części przedniej kory śródwęchowej, kory zakrętu przyhipokampalnego i bruzdy węchowej.
Hipokamp i okolice :konieczne do uformowania się trwałych śladów pamięci.

Pamięć rozpoznawcza: dwa układy podkorowe.
Hipokamp połączony przez sklepienie z jądrami przednimi wzgórza.
Ciało migdałowate połączone drogą brzuszną z częścią wielkokomórkową jądra przyśrodkowo-grzbietowego.
Kora przedczołowa i struktury międymózgowia łączą się też z jądrami podstawnymi.
Jądra podstawy są głównymi strukturami dostarczającymi acetylocholinę do kory mózgu.
Uszkodzenia brzuszno-przyśrodkowej części płatów przedczołowych połączonych z układem limbicznym => silne zaburzenia pamięci rozpoznawczej.

Pamięć zmienia się z upływem lat.
Problemy z krótkotrwałą pamięcią na starość wynikają prawdopodobnie z niedotlenienia hipokampa.
Żywe wspomnienia - często są całkiem zmienione i nie należy im dowierzać!
Syndrom fałszywej pamięci (FMS) - można "zaszczepić" fałszywe wspomnienia w wyniku sugestii. Wiele procesów w USA o praktyki satanistyczne i molestowanie dzieci okazało sie wynikiem sugestii psychoterapeutów, którzy nieświadomie doprowadzili do utworzenia się fałszywych śladów pamięci u swoich pacjentów.

Istnieje pewnien kompromis pomiędzy dokładnym zapamiętywaniem faktów a zdolnością do ich wykorzystywania i uogólniania. Osoby twórcze mają często słabą pamięć ale dużo skojarzeń.
Teoretyczna liczba konfiguracji pobudzeń neuronów jest praktycznie nieskończona, ale zdolności do zapamiętywania są niestety skończone; Aleksander Luria opisał wprawdzie w latach 1920 "mnemonistę", który zapamiętywał wszystko stosując mnemotechnikę, ale wiązało się to z różnymi problemami psychicznymi (miedzy innymi synestezją). Osoby dotknięte autyzmem mają czasami nadzwyczajną pamięć do szczegółów, nie znaczy to jednak, że ich pamięć jest nieskończona.
Ogladanie zbyt dużej ilości filmów (zapamiętywanie obrazów wymaga szczególnie dużo zmian w mózgu) kończy się często "rozwodnieniem pamięci", przypominamy sobie pojedyczne sceny i mglisto historię, ale nie sam film.

Pamięć epizodyczna - wraca w podobnej sytuacji lub stanie umysłu, nastroju.

Deja vu i jame vu - zaburzenia współpracy układu pamięci emocjonalnej - deklaratywnej.


Jak działa pamięć epizodyczna?

Engramy - ślady pamięci, trudne do znalezienia.
Modele komputerowe: pamięć w układzie koneksjonistycnzymi, w siłach połaczeń synaptycznych.
Własności takich modeli: rozproszona reprezentacja, adresowanie kontekstowe, dopełnianie brakujących elementów, asocjacja, szybkość szukania niezależna od liczby pamiętanych wzorców, odporność na szum w danych, odporność na uszkodzenia sieci ...

Czy na pewo pamięć zapisana jest w siłach połączeń synaptyczych? Chociaż jest to najbardziej prawdopodobna hipoteza to ...
Niestabilność synaps może być wynikiem spontanicznej aktywności neuronów, wykorzystaniem tych samych synaps przez różne podsieci neuronów, częstym przypominaniem zmieniającycm siłe połaczeń ...
Może jednak są nieodwracalne zmiany w DNA i białkach? W neuronach odkryto (S. Grant, 2000) złożone kompleksy białkowe, zwane "hebosomami", które się do tego nadają.
A może następuja nieodwracalne zmiany wynikające z resorpcji kolców dendrytycznych?

3 elementy modelu pamięci:

Do wyjaśnienia działania pamięci asocjacyjnej potrzebne są modele typu sieci neuronowych.
Pamięć zapisana jest w rozproszony sposób w sile pobudzeń synaptycznych.
Kora ma budowę kolumnową.


'Synfire chains' - łańcuchy pobudzeń kolumn korowych, prowadzą do synchronizacji impulsów ze względu na budowę kory.
Przykład symulacji i eksperymentalnych wyników takich pobudzeń w przypadku rozpoznawania obiektów przez małpy.

Hipokamp pełni tu rolę wskaźników do odpowiednich kolumn.
System neuromodulacji zawiera różne struktury limbiczne.

Taki model może wyjasnić własności różnego rodzaju amnezji.
Jak reprezentowane są słowa w mózgu?
Prawdopodobnie przez układ pobudzeń wielu obszarów.
Słowa oznaczające określone działanie są związane z pobudzeniem ośrodków motorycznych; słowa oznaczające obiekty rozpoznawane wzrokowo z pobudzeniem okolic wzrokowych.

Jak tworzy się pamięć semantyczna? To na razie tajemnica ...
Zapewne ukryta w schemacie mózgu. Mamy sporo modeli komputerowych ale trudno jest je eksperymentalnie zweryfikować.



Następny rozdział. | Wstęp do kognitywistyki - spis treści.