Jak działa mózg?


W roku akademickim 2008/2009 prowadziłem wykład monograficzny "Jak działa mózg i skąd się bierze umysł" (kod przedmiotu: 0800-M-JDM-DY), dotyczący głównie zagadnień mózg-umysł-zachowanie, a w nim wstęp do kognitywistyki, nieco neuroanatomii, neuropsychologii, oraz modeli działania mózgu i sporo uwag na temat umysłu. Wykłady te nie wymagają specjalnego przygotowania i dostępne są dla studentów wszystkich kierunków.

W roku 2009/10 wykład ten został zastapiony przez roczny wykład Wstęp do kognitywistyki.

Jest to część cyklu pięciu wykładów monograficznych "Kognitywistyka". Pozostałe części tego cyklu wykładów to:

Wszystkich wykładów można wysłuchać w miarę niezależnie. Orientacyjny plan książek o kognitywistyce (dano nie zmieniany ...) zawiera dodatkowe wiadomości, tu podczepiam tylko notatki w HTML.

Niestety notatki do wykładu szybko się starzeją, kilka referatów na te tematy jest tutaj. W tym roku (jak zwykle) notatki powinny się dość zmienić w czasie trwania wykładu, poniższy plan proszę traktować jako orientacyjny.

Wykład odbywać się będzie w semestrze zimowym, we wtorki, g. 17:00, sala 20, budynek Instytutu Fizyki, ul. Grudziądzka 5.
7.10.2008 nie będzie wykładu, zapraszam zamiast tego na konferencję: Enactivism: A new paradigm? From neurophenomenology and social/evolutionary robotics to distributed cognition. Jej tematyka związana jest mocno z kongitywistyką, a we wtorek po południu mamy tam dyskusję.
23.10.2008 mam wykład o 16:15 na temat architektur kognitywnych, w ramach seminariuów czwartkowych WFAiIS, sala 20.

Zaliczenie wykładu bez oceny możliwe będzie bez egzaminu po napisaniu pracy zaliczeniowej (ok. 10-20 stron) na uzgodniony wspólnie temat dotyczący zagadnień poruszanych na wykładzie. Nie ma zaliczeń metodą zasiedzenia! Zaliczenie to nie jest egzamin i wpisywane jest w rubryce "zaliczenie". Proszę o uzgadnianie pocztą elektroniczną tematu pracy zaliczeniowej do 12.01.09. Niestety nie da się tych terminów przesunąć bo od lutego mogę być dłużej poza krajem.
Warunkiem przystąpienia do egzaminu lub zaliczenia jest wpisanie się na listę USOS. Wybory mają swoje konsekwencje ... Można się wycofać jedynie w pierwszym miesiącu trwania zajęć, a nie przed samym egzaminem! Każdy wpisany musi otrzymać ocenę.

Serdecznie zapraszam.
Włodzisław Duch

Egzamin: 4 luty (środa), godzina 17:00, sala 20
Egzamin poprawkowy: 23 luty, godzina 14:00, sala 20 lub 581

W wykładach jest wiele linków, głównie do stron Wikipedii; jeśli nie ma dobrych artykułów po polsku linki prowadzą do stron angielskich. Ponieważ strony po angielsku są zwykle (chociaż nie zawsze) bardziej obszerne zawsze warto do nich zajrzeć, nawet jeśli jest artykuł po polsku.

1. Wstęp: umysły, mózgi i modele.

Historia i definicje: Czym jest kognitywistyka?, Kognitywistyka i Media w Edukacji 1 (1998) pp. 9-50 | Różne dowiązania do nauk o poznaniu | oraz badań nad mózgiem i neurobiologii.
HCI resources | Prehistoria nauk kognitywnych | The Brain Project (Stephen Jones): historia, filozofia, neuronauki, modele ...
Peryferia: sztuczne życie i ewolucyjna robotyka |

2. Filozoficzne problemy ze zrozumieniem umysłu.

  2.1. Rzut oka na filozofię, od starożytnej po wiek XX
  2.2. Klasyczne problemy filozofii umysłu: problem psychofizyczny i problem wolnej woli

W tym semestrze nie mamy czasu na dłuższą dyskusję filozoficzną, ale zachęcam do poczytania załączonych poniżej notatek do dłuższego wykładu.

Dowiązania zewnętrzne:
Filozofia w Internecie | Słownik filozofii umysłu | Problem ciała i umysłu |
Filozofia neuronauk (Stanford) | Philosophy and the Neurosciences Online Resources | ruch po-kartezjański | Autopoiesis |

3. Ujęcie ewolucyjne: skąd wzięły się umysły?

  3.1. Kosmiczny kalendarz - orientacyjne daty.
  3.2. Czy zwierzęta mają umysły?
  3.3. Możliwości umysłowe naczelnych.
  3.4. Paleoantropologia umysłu.
  3.5. Memy i ewolucja kulturowa.
  3.6. Kultura i ewolucja.

Dowiązania zewnętrzne: Ewolucja - Kosmiczny Kalendarz | Antropologia - spis z Yahoo | Ewolucja człowieka (UCSB) | Efekt Baldwina | Human evolution | Human Behavior and Evolution Society - psychologia ewolucyjna | Benzon i Hayes - koewolucja umysłu i kultury | Historia badań etologicznych w Polsce | Kognitywne studia kultury i literatury - CogWeb |
Ewolucja - wszystkie aspekty

4. Mózgi i umysły: genetyka i rozwój umysłu.

  4.1. Geny i mózgi, złożoność informacji genetycznej.
  4.2. Mózgi w liczbach i przetwarzanie informacji.
  4.3. Ewolucja mózgów, porównanie różnych mózgów.
  4.4. Rozwój mózgu i umysłu człowieka.
  4.5. Przyszła ewolucja mózgu.

Dowiązania zewnętrzne: Mózg i sieci neuronowe, liczne odnośniki | Brain from top to bottom

5. Działanie mózgu: najprostsze teorie.


  5.1. Dwa mózgi w jednym.

  5.2. Trzy mózgi człowieka.
  5.3. Płeć, mózg i hormony.
  5.4. Biochemia.
  5.5. Socjobiologia.
  5.6. Inne proste teorie.

6. Funkcjonalna budowa mózgu.

  6.1. Budowa układu nerwowego - pierwszy rzut oka
  6.2. Metody badania aktywności mózgu.

Słowniczek neuroanatomiczny | Mózg z góry na dół | Mapa mózgu

7. Kontrola organizmu, emocje i napędy.

  7.1. Pień mózgu.

Wykład 16.12.2008.


  7.2. Wzgórze i uwaga.

  7.3. Układ limbiczny, emocje i napędy.

8. Modularna budowa kory mózgu i analiza danych zmysłowych.

  8.1. Kora nowa i lokalizacja niektórych funkcji psychicznych.
  8.2. Analiza danych zmysłowych.
  8.3. Czucie i propriocepcja - mapy topograficzne.

Dowiązania zewnętrzne: Atlasy mózgu | Brain briefings (SfN) | Neuroscience for Kids | Synestezje | Oczy, iluzje |

9. Percepcja i ruch.


  9.1. Wzrok.

Dowiązania zewnętrzne: złudzenia optyczne |

  9.2. Słuch, węch, smak, zmysł równowagi, synestezje.


Dojechaliśmy tutaj, niestety złapała mnie grypa więc pozostałe notatki proszę przeczytać samemu i skorzystać z nagrań z ubiegłego roku.



  9.3. Kontrola ruchu.
  9.4. Podsumowanie funkcji kory.

10. Wyższe czynności psychiczne.

  10.1. Rodzaje pamięci.
  10.2. Zaburzenia pamięci: deja vu, syndrom fałszywej pamięci.
  10.3. Wyższe czynności psychiczne: mowa i jej zaburzenia, muzyka i mózgi, matematyka, talent, humor.
  10.4. Wola, podejmowanie decyzji, moralność,
  10.6. Myślenie.
  10.7. Planowanie.

Polecam lekturę pozostałych notatek.

11. Świadomość i umysł.

Dowiązania zewnętrzne: Referaty na temat świadomości | linki do świadomości | Interpsych | Sen | Lektury W. Calvina |

12. Neuropsychologia – mózg z klocków.

13. Umysł i molekuły


14. Perspektywy


Geometryczny model umysłu.
Reprezentacje umysłowe jako aproksymacje stanów mózgu.


Niewiele mówilismy o neuronach, trzymając się poziomu makroskopowego, ale pełne zrozumienie mózgu wymaga zrozumienia szczegółów neurodynamiki, odpowiedzialnej za pojawianie się różnych stanów mózgu, a więc podejścia mikroskopowego.
Jest to tematem pozostałych wykładów z tego cyklu, związanych z kognitywistyką.